42-ÖMRÜNÜ TAMAMLAYAN TÜRBİNLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Rüzgar enerjisi ülkemizde hızla yaygınlaşmaktadır. Halihazırda ülkemizdeki rüzgar enerjisi kurulu gücü 8 GW’ı aşmıştır. Bu da işletmede olan binlerce rüzgar türbini demektir. Rüzgar türbinlerinin ömrünün ortalama 20 yıl olduğu ve ülkemizdeki rüzgar enerjisi geçmişinin yaklaşık 15 yıl olduğu düşünüldüğünde yakın bir gelecekte ömrünü tamamlayan pek çok rüzgar türbinimiz olacağı öngörülebilir.

Rüzgar türbinleri kurulduktan sonra temelde iki nedenle ömürlerini tamamlar; her teknolojide olduğu gibi eskime nedeniyle bakım onarım maliyetlerinin çok yükselmesiyle kullanılamaz olurlar ya da gelişen teknoloji ile daha güçlü ve verimli türbinler ile değiştirilirler.

Ömrünü tamamlamış türbinlerin yeniden kullanılması veya kullanılan malzemenin geri dönüştürülmesi ve bertarafı önemli bir problemdir. Tek bir rüzgar türbininin ağırlığı birkaç yüz tondur ve kullanılan malzemeler üretici, kapasite, dizayn ve yere göre farklılık gösterir.

Sökülen türbinlerin taşınarak başka bir yerde yeniden kurularak işletmeye alınması mümkündür. Ülkemizde ve dünyada düzenli bir ikinci el rüzgar türbini piyasası henüz oluşmamıştır. Ancak ömrünü tamamlamış türbinlerin, farklı yerlere taşınarak kullanılması mümkündür. Özellikle gelişmekte olan pazarlara (Doğu Avrupa, Orta Doğu, Afrika) uygun fiyata satılmasının ülkemizde de örnekleri bulunmaktadır.

Rüzgar türbinlerinde kullanılan metallerin (çelik, demir, aliminyum, bakır) hurda değeri olduğundan satılması ve geri kazanımı kolaydır. Aynı şekilde kablolar ve elektronik teçhizatın da ayrıştırılarak geri kazanılması mümkündür. Ancak kanatlarda kullanılan kompozit malzemenin geri dönüşümü önemli bir sorun oluşturmaktadır.

Ülkemizde işletmede olan türbinlerin kanatlarının üretim, bakım ve onarım çalışmaları sonucunda arta kalan kompozit malzemenin bertarafı ve geri dönüşümüne dair yaygın bir çözüm üretilememiştir. Bu malzemenin parçalanarak diğer atıklarla karıştırılması ve yakma tesislerinde yakılarak enerji üretiminde kullanılması mümkündür. Ancak ülkemizdeki atık mevzuatı uyarınca bu atıklar yakıt olarak kullanılmaktadır. Bununla ilgili mevzuatın da oluşturulması gereklidir. Ayrıca proliz teknolojisiyle bu malzemenin yeniden kazanılması da mümkündür. Ülkemizde piroliz çalışmaları genellikle atık lastiklerin geri kazanımında kullanılmaktadır ve aynı şekilde kanat atıkları için de uygun tesisler kurulması gerekecektir.

Özetle, ömrünü tamamlamış rüzgar türbinlerinin değerlendirilmesi yakın gelecekte ülkemizde önemli bir konu olacaktır ve gerekli düzenlemelerin şimdiden yapılması gerekmektedir.

görsel

görsel

Yazar: Cem Yumruktepe-RES Anatolia