02-KÜRESEL ENERJİ EKONOMİSİ

Enerji dünyasında son yıllarda önemli değişiklikler yaşanmaktadır. Soğuk savaş sonrasında başlayan en büyük endişe dünyadaki enerji arzında yaşanacak sıkıntıydı. Fakat son 10 yılda dünyada fosil ve yenilenebilir enerji alanında enerji bolluğu yaşanmış, bunun da enerji arz-talep konusuna önemli etkileri olmuştur.

IEA(Uluslararası Enerji Ajansı) tarafından yayımlanan rapora göre; son 100 yılda Dünya’da nüfus 2 milyar’dan 7 milyar’a artarken, ekonomi 20 kat ve enerji talebi 10 kat artış göstermiştir.

Peki bu artan nüfus doğrultusunda yenilenebilir enerji kaynaklarındaki talep hangi teknolojilere yoğunlaşacaktır?

Uluslararası Enerji Ajansı 2017-2040 Birincil Enerji Talep Projeksiyonuna göre başta fotovoltaik sistemler olmak üzere, karasal rüzgar türbinleri, hidroelektrik ve deniz rüzgar türbinleri talebin en yüksek olacağı teknolojilerdir. 2024 yılına kadar yenilenebilir enerji alanında %50 oranında büyüme beklenmektedir.

tablo

2040 yıllarına kadar yapılan projeksiyonlarda yenilenebilir enerji kaynaklarının neden ön plana çıktığını inceleyecek olursak, yukarıdaki tablodan da görülebileceği üzere, temel sebebinin ekonomik olduğunu söyleyebiliriz. Enerji yatırımına başlarken elinizde olan belli miktar paranızı hangi enerji teknolojilerinde değerlendirebileceğiniz konusunda ilk bakacağınız parametre LCOE (kısa dönem marjinal enerji)’dir. LCOE değeri aşağıda ki şekilde hesaplanır;

tablo

Yenilenebilir enerji ve fosil yakıtlı kaynakları karşılaştırdığımızda özellikle güneş enerjisi ve rüzgar enerjisinin hem yatırım maliyeti hem de seviyelendirilmiş elektrik maliyeti (LCOE) açısından dikkat çekici ölçüde ön plana çıktığını görmekteyiz.

Enerji yatırımı yapılırken marjinal enerji maliyetleri yanı sıra 1kW enerji üretmek için gerekli yatırım miktarına da bakılmaktadır. Yatırım maliyetleri açısından da baktığımızda rüzgar ve güneş santrallerinin yatırım değerleri bugün artık nükleer ve kömür santrallerinin yatırım değerlerinden çok daha düşük seviyelere gelmiştir ve daha da düşmektedirKısacası önümüzdeki 20 yıldaki yatırım planlarında yenilenebilir enerji kaynaklarının daha çok yer almasının temel sebebi marjinal enerji maliyetlerinin ve yatırım maliyetlerinin de düşmesi olarak değerlendirilebilir.

Düşük LCOE seviyelerinden ötürü yeni enerji yatırımlarında yenilenebilir enerji kaynakları tercih ediilmektedir. Ancak Covid-19 salgını nedeniyle düşen enerji talebi ve düşük seyreden gaz fiyatları içinde bulunduğumuz dönemde yenilenebilir enerji yatırımlarını baskılamaktadır. Covid-19 salgınında ikinci dalganın yaşanması, enerji talebinin ve gaz fiyatlarının düşük seviyelerde seyretmesi halinde yenilenebilir enerji yatırımlarının yavaşlaması olasılık dahilindedir.

Kaynak: Windbaba- Küresel Enerji Görünümü ve Rüzgar Enerjisi-Doç. Dr. Cenk SEVİM