34-DENİZ ÜSTÜ RÜZGAR SANTRALİ ÖLÇÜM PARAMETRELERİ

Türkiye’de karaüstü rüzgar ölçümleri yapılmakta olup denizüstü rüzgar ölçümleri henüz bulunmamaktadır. Denizüstü rüzgar ölçümleri, genellikle 150 m yüksekliğe kadar yapılabilmektedir ve türbin boylarının karaüstünde kullanılanlara oranla daha uzun olması sebebi ile bu yüksekliklere çıkılabilmektedir.
Ayrıca denizüstünde rüzgâr hızları karaya göre çok daha kuvvetli olduğundan ve dalga, denizaltı su akıntıları gibi nedenlerle rüzgar ölçüm sistemlerindeki yorulma, karasal ölçüm sistemlerine göre çok daha fazladır. Denizüstünde kullanılan meteorolojik sensörler, karaüstünde kullanılanlardan bazı farklılıklar gösterir. Bu farklı sensör kullanımları aşağıda belirtilmiştir:

-Isıtmalı sensör kullanımı
-Sonik sensör kullanımı
-Korozyona, nem ve deniz tuzuna karşı daha dayanıklı sensör kullanımı

görsel

Konu ile ilgili en güzel çalışma 2003 yılında Kuzey Denizi ve Baltık Denizi’nde yapılan FINO (Forschungsplattformen in Nord- und Ostsee) denizüstü meteorolojik ölçümleridir ve 3 adet (FINO1, FINO2 ve FINO3) ölçüm yapılmıştır. Bu projelerin amacı sadece denizüstü rüzgar ölçümleri değil; aynı zamanda da denizüstü ekosisteminin öğrenilmesidir.

Deniz ekosistemi ölçümleri ise, deniz seviyesi, akıntılar, dalgalar, gel git gibi parametreleri içermektedir. Buradaki ana amaç, yük ve stabilite ile ilgili verileri toplamaktadır. Yapı üzerine etki eden bu yüklerin nedeni de akıntı ve dalga oluşumlarıdır. Bu amaçla deniz suyu sıcaklığı, tuzluluk ve oksijen değişimi sürekli ölçülmektedir. Rüzgar şiddeti ölçümleri, 30. metreden başlayarak 110 metrelere kadar olmak üzere 9 farklı seviyede yapılmaktadır. Yön ölçümleri de 30. metreden başlayarak 50, 70 ve 100. metreler olmak üzere toplam 4 farklı yükseklikten alınmaktadır. Bunların yanında, sıcaklık, nem ve basınç 30, 50 ve 100. m; yağış ölçümü 30 m ve global radyasyon ölçümü de 30 m’de yapılmaktadır.

Denizüstü rüzgar ölçümü, karaüstü rüzgar ölçümünden daha detaylı ve pahalıdır. Karaüstü rüzgar ölçüm istasyonunda sadece meteorolojik parametreler ölçülmekte iken; denizüstünde bazı yapısal, deniz bazlı ve ekolojik ölçümler de eklenmektedir. Oşinografik ölçümler kapsamında dalga yüksekliği, denizdeki oksijen miktarı, deniz suyu sıcaklığı, basınç ve iletkenlik değerleri de ölçülmektedir. Şekil 2 ile verilen sistem ile denizüstü meteoroloji istasyonundan 200 m civarına ve 13 farklı tabakada ölçümler yapılmaktadır.

Üç tarafı denizlerle çevrili ülkemizde, önümüzdeki yıllarda kurulum maliyeti yüksek olan DRES projelerinin tekrar gündeme gelmesi beklenmektedir. Her ne kadar denizüstü ve karaüstü RES aralarındaki 2-3 kat yatırım maliyeti farkı olsa da; önümüzdeki yıllarda maliyetin düşeceği öngörülmektedir.

Yazar: Dr Murat Durak-Enermet Enerji ve meteorology A.Ş.

KAYNAKLAR
[1] Durak, M. ve Özer, S., (2008). Rüzgar Enerjisi: Teori ve Uygulama, Ankara.
[2] Offshore Wind in Europe. (2019). Key Trends and Statistics. Wind Europe, Brussels.
[3] Köroğlu, M.Ö., Ülgen, K., (2018). Denizüstü Rüzgar Enerji Santralları: Çanakkale Örneği. Güç Sistemleri Konferansı, 15-16 Kasım, Ankara.
[4] Guide to Marine Meteorological Services, (2001). World Meteorology Organization, 3rd Edition. Geneva.
[5] Stein, D., 2012. Offshore Wind Measurements, GL Garrad Hassan, Gdansk.
[6] Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2018. Rüzgar Enerjisine Dayalı Denizüstü Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı, 21 Haziran 2018 Tarihli Resmi Gazete.