RÜZGAR ENERJİSİ PROJELERİNİN FİNANSE EDİLEBİLİRLİĞİ

Soru 4: Rüzgâr Enerjisi Projelerinin Finanse Edilebilirliğini artırmak adına yatırımcıların önem vermesi gereken ana konular, azaltılması gereken riskler ve yürütülmesi gereken çalışmalar nelerdir?
Cevap 4: RES projelerinin finanse edilebilirliğini artırmak için yatırımcıların önem vermesi gereken konular, risk yönetimi, durum tespit çalışmalarının eksiksiz yapılması, finansal modellemeye girdi oluşturan varsayımların güvenilirliğinin sağlanması ve her açık noktayı kapsayan tutarlı sözleşmelerin oluşturulmasıdır.
RES projeleri için azaltılması gereken riskler 3’e ayrılmaktadır. Bunlardan ilki tamamlama öncesi riskler olup, faaliyet planlaması riskleri, teknolojik riskler ve yapım riskleri tamamlama öncesi risklerdendir. Bu risklerin paylaşımını ve azaltılmasını sağlayan en önemli araç anahtar teslim (EPC: engineering-procurement- construction) sözleşmeleridir. Tamamlanma sonrası riskler ise projenin operasyon dönemini kapsamaktadır ve tedarik riski, işletme riski ve piyasa riski olarak sayılabilir. Tedarik risklerinin azaltılması için en önemli araç alım sözleşmeleridir. İşletme riskleri işletme sözleşmeleri ile bertaraf edilirken, piyasa riskleri ise satış sözleşmeleri ile azaltılmaktadır. Bunların yanında hem tamamlanma öncesi hem de tamamlanma sonrası olarak iki dönemi de kapsayan riskler bulunmaktadır.

Bu riskler makroekonomik riskler – faiz riski, kur riski ve enflasyon riski, hukuki risk/ düzenleyici riski, politik risk/ ülke riski ve kredi riski/ karşı taraf riski olarak sayılabilir. Makroekonomik risklerin giderilmesi türev sözleşmeler yoluyla mümkün olmaktadır. Çevre riski ise yapım ve işletim sözleşmeleri aracılığıyla bertaraf edilmektedir. Hukuki/ düzenleyici, politik ve kredi riskleri için proje yapısının tamamı etkili olurken ülke ve karşı taraf riskleri için sigorta ürünlerinin kullanımı düşünülmelidir.
RES projelerinin finanse edilebilirliğini artırabilmek için; yukarıdaki riskler için bir risk matrisi oluşturulmalıdır. Bunun yanında, durum tespit (due diligence) çalışmaları oluşturulmalı, finansal model ile senaryo ve duyarlılık analizleri yapılmalıdır. Risk matrisi, bir yandan risklerin teşhis edilmesini sağlarken, belirlenen etki dereceleri ve gerçekleşme olasılıkları ile hangi riskin projeye ne oranda etki edeceğinin belirlenmesini sağlar. Ayrıca, gerçekleşmesi muhtemel olan riskler için önceden eylem planı oluşturulmasına yardımcı olur. Durum tespiti raporları ise anlaşmanın teknik ve mühendislik yönlerinin bir değerlendirmesi niteliğindedir. Üretim tahminleri gibi finansal modele dahil edilen teknik değişkenlerle ilgili varsayımların değerlendirilmesi ve projeyi gerçekleştirmek için öngörülen maliyetin uygunluğu da bu raporlarda belirtilmektedir. Durum tespiti raporları ile, dokümantasyonun yeterliliği ve güvenliği, zararlı olayların meydana gelmesi durumunda projenin güvenlik açığı analizi, tesis güvenliği ile ilgili proje verileri, inşaat ve yönetim maliyetlerine ilişkin finansal varsayımların sağlamlığı, iş faaliyetleri için zaman çizelgesi, tesisin inşası ve yönetimi için gereken organizasyonel çerçeve belirlenmiş olur. Finansal model oluşturulması ise projenin finansal değerlendirmesinin yapılabilmesini mümkün kılar. Bu kapsamda yapılan senaryo analizi ise, en kötü durum senaryolarının tanımlanması ve projenin zorlu piyasa, teknoloji, rekabet ve finansal koşulların üstesinden gelme yeteneğinin değerlendirilmesini sağlar. Duyarlılık analizi ise projenin olumsuz değişimlere karşı direncinin tespitini sağlamaktadır.