35-YERLİ ÜRETİM

Elektriğimizi yurtiçinde üretmek kadar bu elektriği sağlayan teknolojilerin de yurtiçinden tedariğini sağlamak milli gelire olan etkisi nedeniyle son derece stratejik bir konudur. Gelişen bir ülke olmanın getirdiği bir sonuç olarak enerji ihtiyacımız hızla artmaktadır. Bu artış dünya paralelinde gelişen teknolojilerle karşılanmakta ancak bu teknolojilerin ana maliyet unsurlarını oluşturan parçalar yurt dışı menşeili olabilmektedir. Son on yıldır gelişmekte olan yenilenebilir enerji alanları için de bu geçerli olmakla beraber son yıllarda tamamlayıcı aksama yönelik üretimde önemli gelişmeler kaydedilmiştir.

Enerji üretiminde kullanılan orta ve yüksek teknoloji içeren aksamdaki yerlilik oranın düşük olması, enerji sektörünün dışa bağımlılığını artırmaktadır. Söz konusu yatırımların yanı sıra santrallerde kullanılacak olan ekipmanların yerli üretiminin sağlanmasıyla, dışa bağımlılığımızın azalmasıyla birlikte cari açık üzerindeki baskı biraz daha azaltılabilecektir.

Türkiye’de ilk olarak 2005 yılında yayınlanan 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda yenilenebilir enerji kaynakları bazında bir kırılım ve bu kaynaklara yönelik üretilebilecek aksam ve bütünleştirici parçalar ilişkin detaylar verilmiştir. 2011 yılında yerli üretime verilecek teşvik miktarları yerli aksam kırılımları doğrultusunda açıklanmıştır. 2016’da yayınlanan yönetmelikle düzenli ve net hale getirilmiştir. YEKDEM kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretimine dair alınabilecek destek fiyatı on sene için geçerliyken, yerli üretim katkı payları hak kazanılmasından itibaren beş sene için geçerli olacak şekilde duyurulmuştur. Yerli üretim katkı payı ise sadece lisanslı santrallere sunulmuştur.

Güneş panellerine yönelik olarak ayrıca gözetim ve anti-damping uygulamaları söz konusudur. 2015 yılında ithal panellere yönelik gözetim uygulaması, 2017 yılında seçili ülkelerden ithal edilecek panellere ilişkin anti-damping uygulaması getirilmiştir. Yerli ekipman üretimi veya taahhüdü ile birlikte kapasite açılması ve tahsisi konusunda ise 2016 yılında ‘Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları’ (YEKA) yönetmeliği yayınlanmıştır.

Ülkemizde güneş paneli üretiminde 22 adet üretim tesisi vardır ve üretime dair %55 oranında yerlilik sağlanmıştır. Ayrıca YEKA GES-1 kapsamında Kalyon’un 500 MW üretim kapasiteli fabrikası da 2020’de devreye girmiştir. 2021’de bu fabrikanın kapasitesinin iki katına çıkarılması planlanmaktadır.

Yerli üretime yönelik politikalar yukarıda bahsedilen tüm boyutlar çerçevesinde belli bir dengeyi yakalayacak şekilde, temelde yerli sektörün güçlenmesine hizmet ederken, yatırımların da aynı hızda sürmesine, sağlıklı bir yatırım altyapısı kurulmasına destek olmaktadır.