27-TARIM VE HAYVANCILIK

Arazi üzerine kurulu güneş enerjisi santralleri dünya üzerinde en rekabetçi elektrik üretim kaynağı olurken, bu kaynağın son yıllarda öne çıkan uygulamalarından biri olan ‘agrivoltaik’ de sıkça gündeme gelmektedir. Gelişmiş güneş enerjisi pazarı olan ülkelerde başarılı agrivoltaik uygulamaları da yapılmıştır. Agrivoltaik kısaca aynı arazi üzerinde hem güneş enerjisinden elektrik üretimi hem de tarım yapılmasına imkan veren yenilikçi bir uygulamadır. Agrivoltaikle kurak alanlar işlenebilir hale gelirken, bu alanda tarım yapan çiftçiler için de önemli bir yatırım imkanı doğmakta, ekolojik olarak sürdürülebilir yaşam alanları ortaya çıkmaktadır.

Agrivoltaik, tarıma elverişli arazilerde fotovoltaik panellerden elektrik üretimine izin veren ve tarımsal verimliliği de hiçbir şekilde olumsuz etkilemeyen bir uygulamadır. Yaygın inanış, tarımsal üretime elverişli bir arazinin sadece tarım için kullanılabileceği, böyle bir uygulamaya izin vermeyeceği yönündedir ancak son yıllarda sonuçları ortada olan birtakım gelişmelerle bunun son derece mümkün olduğu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla uygun bir arazide hem tarımsal üretim hem de elektrik üretimi bir arada verimli bir şekilde yapılabilir.

Agrivoltaik uygulamalarının avantajlarını aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz;

– Karbon emisyonlarının azaltılması
– Temiz enerji üretimi
– Ekonomik fayda artışı
– Ekstrem derecelere (don ve sıcaklık dalgaları) karşı koruma
– Doluya karşı koruma
– Gölgelemeyle su tüketimin azaltımı konusunda katkı
– Mahsul alımında artış

Küresel ısınmanın etkisiyle tarımsal mahsuller ışınımsal, termal ve yağış yoğunluklu olmak üzere 3 ana baskıya maruz kalmaktadır. İklim kriziyle mücadelede uzun dönemli hedefler göz önüne alınacak olursa, bu uygulamanın detaylı bir şekilde değerlendirilmesinin faydası daha da belirginleşmekte, böylelikle hem temiz enerji artışı hem de belli alanlarda tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için olumlu yönde katkı sağlanmış olacaktır.

Dinamik bir agrivoltaik tasarımı ile, mahsullerin olgunlaşması için kontrollü bir gün ışığı erişimi ve bu sayede daha yüksek oranlarda verimlilik sağlanacaktır. Agrivoltaik tasarımında dikkatle ele alınması gereken 4 ana faktör bulunmaktadır; mahsullerin gün ışığı ihtiyaçları, sulama ihtiyaçları, çevre ve yerel iklim koşulları. Bu uygulamada fotovoltaik modüller tarım alet ve ekipmanının serbestçe hareket edebileceği kadar bir yükseklik bırakılarak monte edilmelidir.

Tarımsal sulama sistemleri; güneş enerjisinin Güneş panellerinden elde edilen doğru akım elektrik ile pompa sisteminin çalıştırılıp kaynaktan alınan suyun tarım arazisine verilip sulama işleminin yapılmasıdır. Bu sistem mono-blok santrifüj yüzey pompasının güneş paneli ile çalıştırılıp bir kaynaktan temiz su veya sulama suyunun sulama sistemine basılmasıdır.
Söz konusu uygulamaların yapılabilmesi için ihtiyaç analizinin çok iyi tahlil edilmesi gerekmektedir. Arazi büyüklüğü, ürün çeşidi ve ürün için gereken günlük su miktarı ve suyun çekileceği kuyu derinliği gibi etkenler kurulacak olan güneş enerjisi sisteminin farklılaşmasına neden olmaktadır.