25-YATIRIMIN FİNANSAL ANALİZİ

Yatırımın finansman koşulları belirlenirken, sektörün mevcut durumu, yasal mevzuat, finansman seçenekleri ve proje özelindeki ihtiyaçlar iyi analiz edilmelidir.

Güneş enerjisi sektörünün son yıllarda hızlı gelişimi neticesinde sektör derinliği artmış, finansman seçenekleri çoğalmıştır. Yine sektörün hızlı gelişimi ve büyümesiyle rekabetçi fiyatlar da projelerin toplam maliyetini yıllar içinde çok daha düşük seviyelere çekmiştir.

Her ne kadar finansal yapısı sağlam bir yatırımcı olsa da, kredi olanaklarının açık olması, düşük özsermaye kullanımlı bir modelle ilerlemeyi daha cazip kılmaktadır.

Güneş enerjisi piyasaları gelişmiş olan ülkelerde verilen teşvikler, ülkemizde de 2021 Haziran ayı itibariyle sona erecek olan Yenilenebilir Enerji Destek Mekanizması kısaca YEKDEM şu ana kadar yatırımlar finanse edilirken ilgili finansal kuruluşlar tarafından teminat olarak alınan bir destek sağladı. Gelinen nokta itibariyle teknolojinin hızlı ilerlemesi sonucu hem genel olarak sistem kurulum maliyetlerinin hem de sistemde maliyet olarak en ağırlıklı kalem olan güneş paneli fiyatlarında ciddi düşüş olması teşvik ihtiyacını minimize etmiş, yatırımcıların önünü geçmişe kıyasla daha fazla açmıştır.

Bu noktada finansman kuruluşlar analizi yaparken projenin kendine has koşullarına ve yatırımcının kredibilitesine göre hareket etmektedir. Projenin fizibilitesinin cazip olması halinde, yatırımcının kısmi özsermayeyle finanse edebilir olması projenin daha hızlı gerçekleşebilir olmasını sağlamaktadır.

Finansal analizin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için, güncel mevzuatın proje akışını etkileyebilecek noktalarının iyi anlaşılması ve yansıtılması, projenin başlangıcından itibaren ödenmesi gereken tüm bedellerin öngörülerek analize dahil edilmesi gerekmektedir. Ön görülmeyip atlanan herhangi bir bedel projenin maliyetini artırabilir ya da bürokrasiden dolayı yavaşlamaya ya da durmaya sebep olabilir. Bu da projenin finansal analizin doğru sonuç vermemesine, yatırımın geri dönüş sürecinin uzamasına sebep olur.

Yapılacak güneş enerjisi sistemi analiz edilirken projenin yatırım ve işletme süresi boyunca olan maliyetleri hesaba katılır. Yatırım bedeli içinde o projenin kurulum ve ekipman maliyetleri, bağlantı bedeli, proje geliştirme ve arazi bedeli gibi maliyetler, işletme maliyetleri arasında da bakım ve onarım maliyetleri, personel giderleri, sistem kullanım, sigorta gideri gibi kalemler hesaba katılmaktadır. Projenin çatı ya da arazi kurulumu olmasına göre, lokasyonuna, kurulum bölgesinin ışınım seviyesine, iletim için yapılması gerekiyorsa ilgili yatırım miktarına, arazinin durumuna ve bunun gibi değişkenlere göre finansal analiz yaparken hesaba katılan kalemler belli aralıklarda farklılık gösterebilmektedir.

Projenin kendine has koşulları olabildiğince titizlikle ele alınmalı, finansal analiz toplanabilen tüm veriler ışığında yapılmalıdır. Projenin gelirleri de yer aldığı konum içindeki sistem performansına dayalı olarak hesaplanır. Kullanılacak ekipmanın performansı, örneğin güneş panellerinin gücü ve verimliliği üretilecek elektriği maksimize edeceği için ilgili parametreler ona göre hesaplanıp analize dahil edilmelidir.

Ülkemizde kullanılan güncel finansman modelleri arasında proje finansman kredisi, teminatlı krediler, leasing, özsermaye, hibeler, özel kaynaklı krediler (EBRD fonları, yabancı Eximbank kredileri) bulunmaktadır.