47-DİĞER TEMİZ ENERJİ KAYNAKLARI

Temiz enerji, kısaca içinde bulunduğu habitatla uyumlu, çevreye olan etkisi nötr olan yenilenebilir enerji kaynaklarını nitelemektedir. Güneş enerjisinden başka, hidroelektrik, rüzgar enerjisi, biyoenerji, jeotermal en temel ve aynı zamanda kullanımı yaygın olan, ticarileşmiş yenilenebilir enerji kaynaklarıdır. Bu sayılan kaynakların yanı sıra dalga-gelgit enerjisi ve hidrojen de kullanımı yaygın olmayan diğer temiz enerji kaynakları arasındadır.

Hidroelektrik

Hidroelektrik dünyada yayılımı en fazla olan yenilenebilir enerji kaynağıdır. Temel prensipten, elektrik elde etmek için suyun akış gücüyle çevrilen türbinlerden yararlanılır. Temelde nehir tipi (göl tipi) ve barajlı (rezervuarlı-depolamalı) olmak üzere iki ayrılır. Baraj tipine depolamalı da denilebilir. Baraj tipi hidroelektrik santraller çevreye, nehir tipi olan hidroelektrik santralleri ve diğer yenilenebilir enerji türlerine göre daha fazla etki edebilmektedir. Bu yüzden nehir tipi hidroelektrik santraller daha çevre-dostu temiz enerji kaynakları olarak görülmektedir.

Rüzgar Enerjisi

Rüzgar enerjisi, hidroelektrik santrallerinden sonra dünyada en yaygın olan yenilenebilir enerji kaynağı olarak 2019 itibariyle 622 GW kurulu güçle birincil enerji tüketiminin %2,2’sini karşılamaktadır. Kullanım yeri itibariyle, karasal (onshore) ve deniz-üstü(offshore) kurulumları vardır. Karasal olan rüzgar enerji santralleri toplam rüzgar enerjisi santrali kurulu gücünün %95’ini oluşturmakla birlikte, deniz-üstü santraller son yıllarda artış göstermektedir.

Biyoenerji

Biyoenerji, geleneksel biyokütle ve biyoyakıtları kapsar. Biyokütlede enerji, bitki, orman ve hayvan atıklarının çeşitli teknolojilerle işlenmesi sonucu elde edilir. Biyokütlenin enerjiye çevrimi, yakma ya da gazlaştırma teknolojileriyle gerçekleştirilebilir. 2019 yılı itibariyle dünyada biyoenerji kurulu gücü 124 GW, Türkiye’de ise 802 MW’tır.

Jeotermal

Radyoaktif çürüme sonucu yerkabuğunun altında oluşmuş enerjinin buhar ya da su yoluyla enerji üretimi için kullanılması jeotermal kaynaktan enerji elde edilir. Bu enerji kaynağı, elektrik, ısıtma-soğutma, sıcak su elde etme gibi kaynağın derecesine göre çeşitli şekillerde kullanılmaktadır. 2019 itibariyle dünyada jeotermal kurulu gücü 13,9 GW’tır. Türkiye, jeotermalden elektrik üretiminde ABD, Endonezya ve Filipinler’den sonra 1,5 GW kurulu gücüyle dördüncü sırada yer almaktadır.

Diğer Temiz Enerji Kaynaklarının Önemi

– Temiz enerji kaynakları, yenilenebilir olmaları sebebiyle sonsuz enerji kaynaklarıdır ve iyi bir sistem kurulduğunda bu altyapı ile uzun yıllar enerji üretilebilir.
– Ülkelerin kalkınabilmeleri ve ekonomik anlamda daha iyi ilerleme kaydedebilmeleri için kendi enerjilerini üretmeleri oldukça önemlidir.
– Temiz enerji kaynakları, doğada hazır halde bulundukları ve sürdürülebilir oldukları için sonsuz enerji üretme kapasitesine sahiplerdir.
– Doğaya ve insan sağlığına zarar vermezler. Doğayı korumak, fosil yakıt tüketimini en aza indirmek ve sürdürülebilir bir yaşam sağlamak için fayda sağlarlar.
– Bir ülkede ya da bölgede yeni bir enerji üretim tesisi kurulması, yeni istihdam alanları sağlanması anlamına gelir ve işsizlik oranı azalır.
– Ozon tabakasının üzerinde herhangi bir olumsuz etkileri yoktur.
– Şebekenin henüz gitmediği ya da şebeke yapmanın maliyetli olduğu bölgelere enerji ulaştırma imkanı sağlarlar.